مرجع تخصصی خودرو و تیونینگ | پارس تیونینگ
دنیایخودرو- امید آذرزمانی: کوچک و چابک، کلاسیک و زیبا. با اصالت و مغرور. Mini را میگویم، همان بازیگر چهارچرخ و انگلیسیتبار فیلم the Italian job (شغل ایتالیایی).
اگر یادتان باشد در آن فیلم، مینی توسط یک تیونر ماهر برای مانورها و حرکات خاص تیونینگ شد. در این شماره هم به سراغ یک مینی رفتیم که در ایران بازسازی و تا حدی هم تیونینگ شده است. پس با همراه باشید.
مینی از آن دسته ماشینهای دوستداشتنی است که یک حس نوستالوژیک را به انسان انتقال میدهد. این خودروی کوچک اندامانگلیسی، اولین بار در سال 1959 توسط کمپانی بزرگ British motor corporation (BMC) به تولید رسید. در اواخر دهه 50 میلادی تنش در کانال سوئز به اوج رسید و این موضوع حتی باعث شد سوخت در نقاطی از اروپا سهمیهبندی شود. این بحران عرصه را برای تولیدات پر مصرف کمی تنگ کرد.
لئونارد لورد، یکی از مدیران بلند پایه BMC با زیرکی از این بحران یک فرصت ساخت. او به الکس ایسوگونس که از طراحان BMC بود، دستور ساخت یک خودرو مطابق با شرایط آن روز را داد. خودروی مورد نظر لئونارد لورد، مشخصات خاصی مثل قیمت کم، موتوری کم حجم و کم مصرف، ابعادی کوچک و ... را داشت و این مشخصات طراحان را کمی با مشکل روبهرو میکرد.
اما تیم طراحی در مقابل محدودیتها، کمر که خم نکرد هیچ بلکه حتی از یک روش خاص هم برای ساخت و مونتاژ خودروی موردنظر استفاده کرد. سرانجام در سال 1959 اولین نمونه با نام morris mini minor (موریس نام یکی از شرکتهای زیرمجموعه BMC بود) به بازار معرفی شد. بعدها این خودروی کوچک و دوستداشتنی، رقیبی شد برای فولکسواگن بیتل آلمانها و فیات 500 ایتالیاییها. این فلفل تند و تیز انگلیسی، از سال 1959 در تملک سازندگان مختلفی بوده است و به همین دلیل نام mini همیشه همراه با پسوندهای مختلفی بوده است. اما در دوران تولید mini که در حال حاضر زیر نظر BMW (کمپانی BMW اکنون مالک برند مینی است) ادامه دارد، ورژنهای خاصی از این خودرو به تولید رسیده است. از جمله جذابترین مینیها میتوان به انواع کوپر، کوپرS، اینوچنتی و چند مدل دیگر اشاره کرد که توضیح همه آنها در حوصله مطلب نیست.
اما مینی گزارش ما، یک mini MK3 و یا نسل سومی است که از سال 1969 تا 1976 به تولید رسید. تولیدات این نسل شامل اتاقهای ون، سالون، مدل دودر هاچبک و وانت بود. در ساختههای نسل سوم، سه موتور بنزینی چهار سیلندر 848 سیسی، 998 و 1275 سیسی بکار گرفته شد.
پلتفرم این نسل Ado20 نام داشت و تنها گیربکسی که بر روی این خودرو نصب شد مدل چهار سرعته منوئال است که قدرت را به چرخهای جلو انتقال میدهد. خودروی مورد بحث، طبق مدارک در سال 1973 به تولید رسیده است. با نگاهی به اندازه کوچک و رنگ قرمز خاص آن تنها چیزی که به نظرتان میرسد دو کلمه کوچک و دوستداشتنی است. هر چند این خودرو مثل یک مینی استاندارد 1973 بازسازی نشده اما سعی میشود هر تغییری و قطعهای که برای آن انتخاب میشود از محصولات برند mini باشد.
مینی گزارش ما، چه از نظر فنی و چه در بحث غیر فنی، ارتقا یافته است. همچنین انتخاب قطعات اورجینال خود کمپانی mini که البته مربوط به سایر مدلها است، برای این خودرو علاوه بر اینکه به اصالت آن لطمهای نزده بلکه باعث شکلگیری یک کاراکتر جدید نیز شده است.
در نمای ظاهری، بیش از هر چیز تنظیم بودن فواصل قطعات با یکدیگر و اصطلاحاً میزان بودن خودرو است که جلب توجه میکند. رنگ قرمز خاص این بزرگ مرد کوچک، همراه با صافکاری بینقص بدنه باعث شده پیکره کلی آن مثل روز اول تولیدش خوش تراش و یکنواخت جلوه کند.
علیرضا الهی مالک این خودرو، در مورد آن میگوید: «وقتی این خودرو را خریداری کردم چارچوب سالمی داشت اما در نقاطی نیاز به صافکاری و ترمیم احساس میشد به همین دلیل تصمیم گرفتم بازسازی را به طور کامل و با کمک برادران کلهر انجام دهیم. اغلب قطعاتی که الان بر روی خودرو وجود دارد به صورت نو از انگلستان خریداری شد که شامل قطعات تزئینی و تودوزی تا قطعات فنی میشود. اگر برادران کلهر آقایان همایون نصیری و کمال نیکپور و محمد علینژاد در بازسازی این خودرو به من کمک نمیکردند از پس انجام کار برنمیآمدم.»
در نمای جلو بیشترین تغییری که به چشم میآید لبه گلگیرهایی است که از مدلهای کوپر که ورژنی قویتر از مدل استاندارد هستند، به عاریت گرفته شده است. پشت لبه گلگیرها نیز راهنماهای دهه 90 مینی به چشم میخورند که به عقیده نگارنده اگر شکل آنها گرد بود تناسب بیشتری با طراحی این خودرو داشت. چراغها، سپرها، جلو پنجره، آرم مینی، آینهها و بسیاری دیگر از قطعات ظاهری همگی نو هستند و بعضی از این قطعات، مثل آینهها از مدلهای دهه 90 مینی انتخاب شدهاند.
در نمای عقب دو چراغ بزرگ برآمده وجود دارد و در سمت چپ هم درب باک کرمی زیبا جا خوش کرده است. در کل نمای ظاهری آن عاری از پیچیدگی در استفاده از خطوط است. مینی، مثل فولکسبیتل و فیات 500 نمایی ساده ولی دوستداشتنی دارد. در واقع این سه خودرو را باید بنیانگذار کلاس هاچبکهای کوچک امروزی مثل کیا پیکانتو، هیوندای i20 و محصولاتی از این دست دانست. اما اگر تا به حال به یک مینی با دقت نگریسته باشید، یک سوال ذهنتان را به خودش مشغول میکند! احتمالاً از خود خواهید پرسید لبههای برآمدهای که پایین ستون A و C بیرون بدنه دیده میشود چکار میکنند و فلسفه وجودشان چیست؟
پاسخ این سئوال در روش تولید و مونتاژ بدنه این خودرو نهفته است. جالب است بدانید در زمان تولید این خودرو برای کاهش هزینهها، افزایش فضای داخلی و مقاومت بیشتر بدنه در برابر تنشها، طراحان، صفحات فلزی بدنه را از رو به یکدیگر متصل میکنند. در این روش همه نقطه جوشها از رو انجام میشود که اصطلاحاً monocoque shell نام دارد و بیشتر در سازههای صنایع هوایی به کار میرود.
با ورود به کابین با یک فضای زیبا و کاملاً نو مواجه میشوید. اگر چیزی از اصالت مینی هم ندانید با دیدن حجم چوبهای واقعی بکار رفته در کابین احتمالاً به خود خواهید گفت این داشبورد یک خودروی انگلیسی است!
البته داشبورد اصلی فلزی با یک داشبورد زیبا از محصولات دهه 90 مینی تعویض شده است. روکش این داشبورد چوب زیبای گردو است و در وسط این سطح چوبی آمپر برق، حرارت آب و روغن دیده میشود. سه صفحه زیبای سرعتسنج، دورشمار موتور و ... نیز در پشت فرمان قرار دارند. فرمان که میله آن کمی تغییر کرده تا فضای راحتتری در اختیار راننده قرار گیرد، یک غربالک سه شاخه اسپرت کلاسیک دارد که به دست گرفتن آن با روکش چوبیاش حس جالبی دارد. صندلیهای نرم و راحتی که در زمان ورود به کابین از شما استقبال میکنند، مربوط به مدلهای کوپر ابتدای دهه 90 هستند. برای ورود به قسمت عقب کابین، باید صندلی جلو را بخوابانید و روی صندلی عقب بنشینید. اما اگر قد بلندی دارید این کار به شما توصیه نمیشود چون ویلبیس این خودروی 3006 میلیمتری فقط 2004 میلیمتر است و در این صورت احساس راحتی نخواهید کرد.
بعد از بررسی تغییرات ظاهری حالا وقت آن رسیده که درب موتور کوچک این خودرو را بالا بزنیم. موتور استاندارد این خودرو یک انجین 1275 سیسی چهار سیلندر بوده است که به کمک گیربکس چهار سرعته میتوانست 59 اسببخار نیرو را به چرخهای جلو منتقل کند. اما اطلاعات فنی موتور با توجه به استفاده از قطعات جدید دچار تغییراتی شده است. در مرحله اول در مجراهای ورودی و خروجی سرسیلندر، تغییراتی صورت گرفته است. محفظه احتراق نیز پورت و پولیش شده است. پیستونها با انواع تخت و سبک وزن تعویض شدهاند تا هم سرعت دورگیری موتور افزایش پیدا کند و هم نسبت تراکم بالاتر برود. میل سوپاپ با یک میل سوپاپ ساخت Kent cams جایگزین شده است. این میل سوپاپ با لیفت بیشتر سوپاپها باعث افزایش راندمان حجمی و در نهایت قدرت موتور میشود. واشر سرسیلندر نیز با توجه به هدف افزایش نسبت تراکم با انواع مقاومتر در برابر حرارت تعویض شده است تا در زمان افزایش دما، تحمل تنش حرارتی را داشته باشد. در ضمن یکی از عوامل افزایش نسبت تراکم در این موتور قطر کمتر همین واشر سرسیلندر است.
کاربراتور استاندارد ؟؟جایش را به یک کاربراتور وبر با دو دهانه 40 میلیمتری داده است و مانیفولد ورودی با یک مانیفولد جدید ساخت خود کمپانی مینی تعویض شده که سطحی صیقلی دارد و به سیال اجازه میدهد با سرعت بیشتری به سمت موتور حرکت کند. در عین حال به جای مانیفولد استاندارد نیز یک هدرز از محصولات سری کوپر مینی نصب شده تا هیدروکربنهای حاصل از احتراق بتوانند به موقع موتور را ترک کنند. اما بعد از هدرز سیستم اگزوز دستساز قرار دارد که در انتها به یک منبع اسپرت متصل است.
حجم موتور نیز از 1275 سیسی به 1325 سیسی افزایش یافته است. شاتونها، میللنگ و یاتاقانها همگی استاندارد هستند ولی به صورت نو خریداری و نصب شدهاند. دنده فلایویل نیز استاندارد است. برای موتور یک رادیاتور روغن نیز در نظر گرفتهاند. سیستم کلاچ از صفحهای استفاده میکند که استهلاک بالایی دارد و ساخت Ep pro است. سیستم فنربندی در جلو شامل یک کیت کامل قابل تنظیم است که اختصاراً moution snootha ride نامیده میشود. در عقب هم همان تعلیق لاستیکی خاص مینی با استفاده از مندل و کمک فنر وجود دارد.
گیربکس کاملاً سرویس شده و یک کیت کوئیک شیفت هم توسط تیونر روی آن نصب شده تا فاصله تعویض دندهها کمتر شود. سواری مینی را باید به یک ماشین کارت چهار نفره تشبیه کرد چون بسیار خشک ولی در عوض فرمانپذیر است. فرمانش هم مثل یک کارت، تیز عمل میکند. در پیچها این خودرو از بسیاری از خودروهای وطنی بهتر عمل میکند و مرکز ثقل پایین وزنی آن نیز در این مهم به یاریاش میآید. مجموع تغییرات فنی باعث شده قدرت موتور به حدود 90 برسد و این یعنی با توجه به وزن کمتر از 700 کیلوگرمی آن (645 کیلو به صورت استاندارد) میتواند در خیابانها خودی نشان دهد. ترمزهای ساخت AP هم عملکرد خوبی دارند و در جلو دیسکی شدهاند. رینگهای 610 برند مینی و لاستیکها نیز سمی اسلیک و ساخت یوکوهاما با سایز 10/70/165 هستند.
در پایان از مالک خودرو علیرضا الهی که خودرویش را در اختیارمان قرار داد تشکر میکنیم. همچنین از آقای علی کلهر تیونر این خودرو نیز سپاسگزاریم.