درود بر همراهان پارس تیونینگ

باتريها بطور طبيعي تمايل به تخليه دارند. عوامل مؤثر مثل تخليه خودبخود و دماي بالا، رطوبت، گرد و غبار اين حالت تخليه را تشديد مينمايند. ضمناً توجه گردد باتريها نبايد بيشتر از 4 الي 7 روز در پالت هاي فلزي نگهداري شوند و بايد كاملا از سطح زمين عايق باشند و توصيه ميگردد براي مدت هاي طولاني از پالتهاي چوبي استفاده گردد و از تماس نور شديد خورشيد جلوگيري گردد.

- باتريهاي سرب – كلسيمي تخليه آرامتري نسبت به باتريهاي معمولي (مثل آنتيمواني) دارند.

- نرخ دشارژ خودبخودي باتريها در حالت طبيعي به ميزان %60 -%1 در ماه است كه بستگي به نوع باتري و دماي محيط دارد.

- در دماي اتاق دشارژ يا تخليه باتريهاي سرب- كلسيمي تقريبا 0033/0ولت در هر روز است. در حاليكه باتريهاي سرب آنتيمواني، 01/0 ولت در هر روز در دماي 25 درجه سانتيگراد مي باشد.

- دما عامل تأثير گذار و مهمي بر روند تخليه باتريها ميباشد، در هر 7/7- درجه سانتيگراد سرعت دشارژ يا تخليه دو برابر ميشود.

- نرخ دشارژ خودبخودي باتريهاي VRLA (سيلد) غير خطي بوده و بنابراين با تغيير وضعيت شارژ سل، تغيير ميكند، در وضعيت شارژ 80% يا بيشتر، دشارژ خيلي سريع است. در دماي اتاق در مدت 1 يا 2 هفته باتري از 100% شارژ به 90% ، دشارژ ميگردد، در حاليكه همان سل در همان دما در مدت 10 هفته يا بيشتر از 20% شارژ به 10% ميرسد.

- نرخ دشارژ خودبخودي 4% در ماه است وقتي باتري تا سطح 50% وضعيت شارژ خود، دشارژ خودبخود شد بهتر است باتري شارژ مجدد گردد.

(Shelf life) زمان انبارش و نگهداري دما و درجه سانتيگراد (Temperature)
12 ماه 20-0
9 ماه 30-21
6 ماه 40-31
3 ماه 50-41



استفاده از باتري در دماهاي بالا به دليل افزايش در نرخ، خوردگي عمر باتري را كاهش ميدهد.

مرجع تخصصی خودرو و تیونینگ | پارس تیونینگ


- بهتر است روي باتري را نپوشانيم چون اين امر باعث مسدود شدن سوراخ درب هاي باتري خواهد شد و نيز زير باتري را با مواد نرم بپوشانيم تا از وارد آمدن ضربه به باتري جلوگيري شود، از قرار دادن اشياء فلزي مثل آچار روي باتري خودداري نمائيد.

- غلظت اسيد سولفوريك بايد طوري تنظيم شود كه در دماي مورد نظر يخ نزند، همچنين باتري را ميتوان با يك محافظ پوشاند يا گرم كرد تا از انجماد آن جلوگيري شود.

- غلظت اسيد براي بسياري از باتريهاي سرب اسيدي در هواي معتدل معمولاً بين چگالي 28/1 – 26/1 ميباشد. الكتروليت ها با غلظت هاي بيشتر باعث تخريب جداكننده ها (Seperators) يا اجزاء ديگر ميشوند. در آب و هواي گرمتر غلظت هاي كمتر استفاده ميشود. در باتريهايي با حجم الكتروليت بيشتر از چگالي هاي كمتر از 21/1 استفاده ميشود.

- وزن مخصوص اسيد باتري براي مناطق گرمسيري و سردسيري متفاوت است در مناطق گرمسير بايد اسيد باتري ضعيف تر از مناطق سردسير باشد تا از سرعت واكنش شيميايي اسيد به دليل گرما كاسته شده و از خودبخود خالي شدن باتري جلوگيري گردد. در مناطق سردسير كه تا 25 درجه سانتيگراد زير صفر دماي هوا كاهش پيدا ميكند، بايد وزن مخصوص اسيد بيشتر باشد.

نگهداري پيشگيرانه باتري
بررسي سطح الكتروليت ، محكم بودن سر باتري ها (hold down clamps) ، تميز كردن سطوح خورده شده قطب و سر باتري، چك كردن تسمه دينام، همه براي نگهداري پيشگيرانه يك باتري لازم ميباشد. تناوب اجراي اقدامات پيشگيرانه بستگي به نوع باتري و شرايط آب و هوايي دارد اما بايد حداقل يك بار قبل از شروع سرما و ماهي يك بار در گرما اين مراقبت دوره اي انجام شود.

اگر سطح الكتروليت در باتريهاي غير سيلد (non-sealed) پائين است، تا سطح مشخص شده توسط سازنده باتري يا (2 ميلي متر بالاتر از سطح صفحات)، باتري را از آب مقطر پر كنيد. توجه داشته باشيد كه بيش از اندازه خصوصاً در گرما آن را از آب پر نكنيد.

ويژگيهاي آب مورد استفاده در باتري :
1 - فقط آب مقطر عاري از نمك بايد استفاده شود.

2 – آب مورد استفاده بايد بي رنگ، بي بو و عاري از قطرات روغني قابل رؤيت باشد.

3 - هدايت آن بايد كمتر از باشد.

4 - PHآب مصرفي بايد در محدوده مابين 5-7 باشد.

5 - وجود تركيبات H2S، (NH4)2S و تركيبات گروه كلر، گوگرد، نيتروژن ايجاد اختلال شديد ميكند. در شرايط ضروري استفاده از باران مناسب ميباشد.

چگونگي تست كردن يك باتري
چهار گام براي تست يك باتري اتومبيل وجود دارد : بازرسي، برطرف كردن شارژ سطحي، تست وضعيت شارژ (SOC) و تست بار (Load test)

براي تست يك باتري (يا عيب يابي سيستم شارژ يا سيستم الكتريكي)، به يك ولت متر ديجيتال با دقت 5/0% يا بالاتر نياز است. براي يك باتري غير سيلد به يك هيدرومتر تصحيح كننده دما (temperature compensating) نياز ميباشد.


بازرسي
بازرسي چشمي را جهت بررسي آسيبهاي ظاهري از قبيل شل شدن تسمه دينام، كاهش الكتروليت، خوردگي كابلها يا سر باتريها، شل شدن بست هاي نگهدارنده باتري يا كابل هاي سر باتريها يا شكستگي جعبه انجام دهيد.

برطرف كردن شارژ سطحي

اگر باتري تازه شارژ شده يا اتومبيل در حال كار كردن بوده است، شارژ سطحي باتري را به يكي از روشهاي زير برطرف نمائيد :

- اجازه دهيد باتري 2 الي 3 ساعت كار نكند.

جدول تعيين حالت شارژ باتري (SOC) بر اساس ولتاژ مدار باز OCVنسبت به دما در باتريهاي آنتيمواني (Sb/Sb) و هيبريدي (Sb/Ca)

Electrolyte Temperature (Celsius) 100 %
SOC
75 %
SOC
50 %
SOC
25 %
SOC
0 %
SOC
48.9o 12.663 12.643 12.253 12.073 11.903
43.3o 12.661 12.642 12.251 12.071 11.901
37.8o 12.658 12.458 12.248 12.068 11.898
32.2o 12.655 12.455 12.245 12.065 11.895
26.7o 12.650 12.450 12.240 12.060 11.890
21.1o 12.643 12.443 12.233 12.053 11.883
15.6o 12.634 12.434 12.224 12.044 11.874
10.0o 12.622 12.422 12.212 12.032 11.862
4.4o 12.606 12.406 12.196 12.016 11.846
-1.1o 12.588 12.388 12.178 11.998 11.828
-6.7o 12.566 12.366 12.156 11.976 11.806
-12.2o 12.542 12.342 12.132 11.952 11.782
-17.8o 12.516 12.316 12106 11.926 11.756

جدول تعيين حالت شارژ باتري (SOC) بر اساس ولتاژ مدار باز OCVنسبت به دما در باتريهاي كلسيمي (Ca/Ca)

Electrolyte Temperature (Celsius) 100 %
SOC
75 %
SOC
50 %
SOC
25 %
SOC
0 %
SOC
48.9o 12.813 12.613 12.413 12.013 11.813
43.3o 12.811 12.611 12.411 12.011 11.811
37.8o 12.808 12.608 12.408 12.008 11.808
32.2o 12.805 12.605 12.405 12.005 11.805
26.7o 12.800 12.600 12.400 12.000 11.800
21.1o 12.793 12.593 12.393 11.993 11.793
15.6o 12.784 12.584 12.384 11.984 11.784
10.0o 12.772 12.572 12.372 11.972 11.772
4.4o 12.756 12.566 12.366 11.956 11.756
-1.1o 12.738 12.538 12.338 11.938 11.738
-6.7o 12.716 12.516 12.316 11.916 11.716
-12.2o 12.692 12.492 12.292 11.892 11.692
-17.8o 12.666 12.466 12.266 11.866 11.666

جدول تعيين حالت شارژ باتري (SOC) بر اساس دانسيته نسبت به دما درباتريهاي آنتيمواني (Sb/Sb) و هيبريدي (Sb/Ca)

Electrolyte Temperature (Celsius) 100 %
SOC
75 %
SOC
50 %
SOC
25 %
SOC
0 %
SOC
48.9o 1.249 1.209 1.174 1.139 1.104
43.3o 1.253 1.213 1.178 1.143 1.108
37.8o 1.257 1.217 1.182 1.147 1.112
32.2o 1.261 1.221 1.186 1.151 1.116
26.7o 1.265 1.225 1.190 1.155 1.120
21.1o 1.269 1.229 1.194 1.159 1.124
15.6o 1.273 1.233 1.198 1.163 1.128
10.0o 1.277 1.237 1.202 1.167 1.132
4.4o 1.281 1.241 1.206 1.171 1.136
-1.1o 1.285 1.245 1.210 1.175 1.140
-6.7o 1.289 1.249 1.214 1.179 1.144
-12.2o 1.293 1.253 1.218 1.183 1.148
-17.8o 1.297 1.257 1.222 1.187 1.152

- چراغهاي جلوي اتومبيل را به مدت 5 دقيقه با نور بالا روشن كنيد و سپس در حدود 5 دقيقه صبر كنيد.

- با يك تست كننده بار باتري، يك بار (load) را با مقدار نصف جريان CCAباتري به مدت 15 ثانيه اعمال كنيد و به مدت 5 دقيقه صبر كنيد.

تست وضعيت شارژ (State-Of-Charge)

براي باتري هاي غير سيلد (non sealed) ، دانسيته اسيد خانه باتري را توسط هيدرومتر و ولتاژ ترمينال باتري را توسط ولت متر ديجيتال، در صورتي كه موتور خاموش است بررسي كنيد. در مورد باتريهاي سيلد، اندازه گيري ولتاژ باتري در صورتي كه موتور خاموش است توسط ولت متر دقيق ديجيتالي بهترين راه براي تشخيص وضعيت شارژ است. برخي باتريها داراي يك هيدورمتر سر خود (built-in hydrometer) هستند كه فقط وضعيت شارژ را در يك خانه از شش خانه (cell) اندازه گيري ميكنند. اگر نشانگر (indicator) باتري بي رنگ يا زرد كمرنگ باشد، سطح الكتروليت باتري پائين بوده و بايد قبل از استفاده از آن به اندازه كافي پر شود و در صورتي كه باتري از نوع سيلد است، باتري بايد تعويض گردد. (هيدرومتر سرخود يا همان چشمي (magic eye) دريچه اي شفاف و قابل مشاهده است كه امروزه بر روي اغلب باتريهاي سيلد نصب ميگردد و توسط آن ميتوان وضعيت باتري را با توجه به تغيير رنگ مشاهده شده در آن پيش بيني كرد.)

اگر وضعيت شارژ كمتر از 75% باشد و مقدار دانسيته اسيد يا مقدار ولتاژ يا هيدرومتر سرخود (built-in hydrometer) وضعيت باتري را نشان بدهد (سياه رنگ شدن نشانگر) اين نتيجه به دست مي آيد كه باتري قبل از استفاده از نياز به شارژ مجدد دارد. اگر حداقل يكي از شرايط زير براي باتري پيش آمد باتري را تعويض كنيد.

• اگر بين كمترين و بيشترين مقدار قرائت شده دانسيته اسيد سل هاي باتري، 05/0 يا بيشتر اختلاف وجود دارد نشان دهنده اين مطلب است كه يك سل ضعيف يا خراب در باتري موجود ميباشد.

• اگر باتري حداقل به مقدار 75% از مقدار شارژ كامل خود شارژ نميشود يا اگر هيدرومتر سرخود (built-in hydrometer) هنوز وضعيت " خوب" را نشان نميدهد (معمولاً سبز، كه نشاندهنده 65% وضعيت شارژ كامل ميباشد)

• اگر ولت متر ديجيتال 0 ولت را نشان ميدهد يعني يك سل قطع شده (open cell) وجود دارد.
• اگر ولت متر ديجيتال 10.45 تا 10.65 ولت را نشان ميدهد يعني يك سل اتصال كوتاه شده (shorted cell) وجود دارد. (اتصال كوتاه توسط اتصال صفحات به يكديگر يا ته نشين شدن مواد سازنده يا ايجاد اتصالات درختي بين صفحات (treeing) ايجاد ميشود.

تست بار (Load test)
اگر وضعيت شارژ باتري 75% يا بيشتر از اين مقدار است يا وضعيت " خوب" (good) در هيدرومتر سرخود نشان داده ميشود (رنگ سبز) ، تست بار باتري را با يكي از روش هاي زير انجام دهيد :

• چراغ جلو ماشين را در وضعيت نور بالا به مدت 5 دقيقه قرار دهيد.

• جرقه زدن (ignition) را غير فعال كنيد (واير دلكو را جدا كنيد يا واير شمع را جدا كنيد) و موتور را در حالت استارت زدن به مدت 15 ثانيه بچرخانيد.

• با يك تست كننده بار باتري، باري به اندازه نصف مقدار CCA (جريان استارت در هواي سرد) باتري به مدت 15 ثانيه اعمال كنيد.

• با يك تست كننده بار باتري، باري به اندازه نصف مقدار OEM (جريان استارت در هواي سرد اعلام شده توسط سازنده خودرو) به مدت 15 ثانيه اعمال كنيد.

در طول تست بار، ولتاژ يك باتري سالم داراي الكتروليت نبايد كمتر از 7/9 ولت در دماي 7/26 درجه سانتيگراد باشد.

(اگر دماي الكتروليت بيشتر از 7/26 درجه سانتيگراد است، به ازاي هر 5/5 درجه بيشتر از 7/26 درجه سانتيگراد تا موقعي كه دما به 7/37 درجه سانتيگراد برسد، 1/0 ولت به ولتاژ اضافه كنيد و اگر كمتر از 7/26 درجه سانتيگراد است به ازاي هر 6/5 درجه كاهش دما تا زماني كه به 4/4 درجه سانتيگراد برسيد، 1/0 ولت از آن مقدار كم كنيد) بعد از اين كه بار تخليه شد، 5 دقيقه صبر كنيد و ميزان شارژ باتري بايد به 50% وضعيت شارژ كامل خود يا بالاتر باز گردد.

اگر باتري كمتر از مينيمم ولتاژ تست (test voltage) را نشان دهد باتري شارژ خود را باز نگردانده و توانايي روشن كردن موتور را ندارد و بايد آن را تعويض كرد.

اگر باتري اين تست را درست جواب دهد بايد آن را مجدداً شارژ نمائيد تا باتري با ماكزيمم عملكرد، كار كند.

آزمايش حالت شارژ (State-of-Charge test)
با انجام آزمايش حالت شارژ ميتوان شرايط واكنشهاي شيميايي باتري را بررسي كرد. يكي از روشهاي مورد استفاده كاربرد هيدرومتر براي اندازه گيري وزن مخصوص الكتروليت ميباشد.

روش ديگر استفاده از ولت متر ديجيتال براي بررسي ولتاژ مدار باز باتري است كه شرايط كلي باتري را تعيين ميكند. در صورتيكه باتري از نوع چشمي دار باشد يا بوسيله چراغ دينام ميتوان در زمان استارت خودرو حالت شارژ باتري را بررسي كرد.

- جهت تست باتري در هنگام استفاده بايد دانسيته باتري چك گردد و دانسيته اسيد بين 1.26-1.28 و ولتاژ 12.4-12.9 باشد در غير اين صورت از استارت زدن باتري خودداري كنيد. اجازه دهيد باتري سيكل شارژ را طي نمايد. در ضمن سطح الكتروليت در باتريهاي يوروكمينا بايد حتما بازرسي گردد.
نحوه شارژ مجدد باتري جهت حفظ كيفيت در روي خودرو قبل از پاركينگ

- فرآيند شارژ

پروسه شارژ زماني به اتمام ميرسد كه :

- سولفات سرب در الكترود مثبت به اكسيد سرب (pbo2) تبديل شود.

- سولفات سرب در الكترود منفي به سرب فلزي (pb) تبديل شود.

- ولتاژ شارژ و چگالي الكتروليت حتي در صورت تداوم شارژ، ثابت بماند.

اگر عمل شارژ پس از رسيدن به شارژ كامل همچنان ادامه يابد، تجزيه الكتروليتي آب اتفاق مي افتد. اكسيژن در صفحه مثبت و هيدورژن در صفحه منفي تشكيل ميگردد كه اين عمل گازدهي ناميده ميشود.

در پايان شارژ، باتري از منبع جريان شارژ جدا ميگردد. در پروسه شارژ، انرژي الكتريكي داده شده به سل، به انرژي شيميايي تبديل شده و در باتري ذخيره ميگردد.

روش هاي شارژ :

معمولاً شارژهاي سريع و كنترل شده با ازدياد گازدهي و بالا رفتن دما همراهند. دماي كل سل در حين شارژ نبايد از 55 درجه سانتيگراد بيشتر گردد. اگر عمل شارژ قبل از عمل گازدهي متوقف گردد، مواد فعال بطور كامل شارژ نخواهند شد (شارژ جزئي اتفاق مي افتد.) ذرات باقيمانده سولفات سرب ميتوانند دوباره تبديل به كريستال شده و به صورت سولفات سرب سخت درآيند و شارژ به سختي انجام شود. اين اثر، ظرفيت باتري را كاهش ميدهد. اين فرايند در صورتيكه عمل شارژ تنها تا شروع عمل گازدهي ادامه يابد و شارژ كامل نگردد، نيز اتفاق مي افتد. اين عمل اغلب در حين شارژ سريع يا هنگامي كه چندين سل به صورت كامل شارژ نشده باشد، رخ ميدهدكه درآن بسته به شرايط عملكردي، شارژ موازنه درپريودهاي زماني مشخص هفتگي يا ماهانه به باتري داده ميشود تا كاملاً شارژ گردد.يك جريان شارژ بالاتر كه باعث كاهش ظرفيت باتري ميگردد، ميتواند تا قبل از اينكه گازدهي اتفاق بيفتد به باتر اعمال گردد.
گرفتن جريان از يك باتري (خالي كردن) ، نبايد خيلي طولاني شود زيرا كريستال هايي از سولفات سرب كه غير قابل حل هستند با گذشت زمان تشكيل ميشود كه سبب بدكاركردن باتري ميگردد. باتري هاي سالمي كه استفاده نميشوند دچار خود دشارژي (خود به خود خالي شدن) ميگردند كه شدت خالي شدن بستگي به درجه حرارت محيط، زمان و مقدار سلامتي باتري دارد. باتريهايي كه در فصل زمستان مورد استفاده قرار نميگيرند، بايد پيش از انبار شدن، نخست كاملا شارژ شوند و سپس در محل سرد و خشك نگهداري شوند.

(چندين درجه زير صفر بهتر است) چنانچه باتري در وضعيت خوبي باشد، نياز به شارژ دوباره در هنگام انبار كردن ندارد، و چنانچه باتري در انبارهايي با درجه حرارت 20 تا 25 درجه نگهداري شود، بايد هر ماه شارژ گردد.

روش پيشنهادي جهت انجام شارژ مجدد باتري به شرح زير است :


1 - ابتدا اتصالات سيمهاي متصل شده به باتري ها را جدا كرده و باتريها را بر اساس آمپراژ نامي جداسازي كنيد.

2 – مطابق جدول زير حالت شارژ هر دسته از باتريها را مشخص كنيد. (با استفاده از دانسيته متر و ولت متر)

ولتاژ (V) دانسيته (gr/cm3) در دماي 25o 100%
85/12-65/12 280/1-265/1 100%
65/12-45/12 265/1-225/1 100% - 75%
45/12-24/12 225/1-190/1 75%-50%
24/12-06/12 190/1-155/1 50% - 25%
12-89/11 155/1-12/1 25% - 0%
کمتر از 7/11 کمتر از 120/1 0%

3 - قبل از قراردادن باتري جهت شارژ موارد زير چك شود.

- سطح الكتروليت باتريها بالاتر از سطح عايق و حداقل مماس با خط مينيمم باتري باشد.

- باتريها داراي نشتي، جداسازي شوند.

- قطبهاي باتري تميز و خشك باشد.

- دماي الكتروليت باتري حداقل دماي اتاق و حداكثر 40 درجه باشد.

4 - با توجه به نوع باتري و آمپراژ مربوطه و حالت شارژ طبق جدول زير براي باتريهاي با ولتاژ بيشتر از 12 ولت عمليات شارژ را انجام دهيد :

جريان اعمالي مدت زمان شارژ ولتاژ
1/0 جريان نامي 7 ساعت 20/12-05/12 ولت
6 ساعت 30/12-20-12 ولت
5 ساعت 40/12-30/12 ولت
4 ساعت 50/12-40/12 ولت
3 ساعت 60/12-50/12 ولت
2 ساعت 65/12-60/12 ولت
2 ساعت 70/12-65/12 ولت
1 ساعت 75/12-70/12 ولت

5 - چنانچه باتري با ولتاژ زير 12 ولت ودانسيته زير 200/1 باشد ابتدا اسيد باتري تخليه گردد و با اسيد gr/cm3 280/1-260/1 پر شود و با حداكثرزمان ماندگاري 45 دقيقه اي طبق جدول شماره يك تقسيم بندي و شارژ گردد.

6 – هر يك ساعت تغييرات دانسيته را چك كنيد، در بين شارژ چنانچه دما بيشتر از 52 درجه سانتيگراد شد، نرخ شارژ (آمپراژ) كاهش يابد.

7 - پايان شارژ منوط به اين است كه دانسبته بعد از نيم ساعت از استراحت باتري اندازه گيري شود و در رنج gr/cm3 280/1-2650/1 قرار گرفته باشد.

آمپر ساعت مورد نياز براي گاز دهي يك باتري سربي، در نرخ جريان استارت نرمال، تقريباً 90% آمپر ساعت دشارژ قبلي است. اگر شارژ قبلي كامل نشده باشد، گازدهي ممكن است زودتر صورت گيرد. در صورت شروع گازدهي جريان بايد تا نرخ نهايي كاهش يافته و عمل شارژ تا شروع مجدد گازدهي ادامه يابد.

شارژ جریان – ثابت باتریهای VRLA (سیلد)

درنرخ های مختلف شارژ، ولتاژ به طور ناگهانی در شارژ کامل افزایش میابد. این به دلیل آن است که مواد فعال روی صفحات منفی از سولفات سرب به سرب و در صفحات مثبت از سولفات سرب به دی اکسید سرب تبدیل شده و صفحات به حالت Overcharge می روند. وقتی سرب به مقادیر بالاتر شارژ میشود، افزایش ولتاژ در وضعیت شارژ پائین تری (SOC) اتفاق می افتد و این بدان دلیل است که در نرخ های بالاتر شارژ جریان ثابت، راندمان شارژکاهش میابد.

اگر یک باتری با جریان ثابت و در دمایی بیش از دمای اتاق شارژ گردد، دمای جبرانی باید در شبکه حسگر ولتاژ اعمال گردد.

در دماهای زیاد و مقادیرشارژ معین، ولتاژ باتری در حالت شارژ اضافی کاهش می یابد.درنتیجه حداکثر ولتاژ در نزدیکی حالت شارژ کامل در مقدار پائین تری اتفاق می افتد.

شارژ ولتاژ ثابت

جریان شارژ خیلی بالا در شروع لازم می دارد تا جریان اولیه یا استارت را محدود کنیم و این کار با قراردادن یک مقاومت کوچک ثابت به طور سری به باتری میسر میگردد. این روش " شبه ولتاژ ثابت" است.

عمل گازدهی پس از حدود 5/4 ساعت شروع شده و با افزایشی در ولتاژ و کاهش در جریان شارژ همراه است.

در کاربردهای شناور (Float) که باتری همیشه در وضعیت شارژ قرار دارد، یک جریان شارژپائین جهت حداقل کردن Overcharge، خوردگی صفحات حاصل از شارژاضافی، کاهش آب ناشی از الکترولیز الکترولیت و نگهداری جهت برگرداندن آب اتلافی در نظر گرفته میشود.

برای رسیدن به یک شارژ مجدد کامل با پتانسیل پائین، نیاز به انتخاب جریان استارت (Startiycurrent) میباشد که مقدار آن بستگی به مشخصات سازنده دارد.

شارژ در حالت ولتاژ ثابت مؤثرترین و سریعترین روش شارژ باتری سیلد است.

زمان لازم برای شارژ مجدد باتری تا رسیدن به 100% ظرفیت دشارژ قبلی برابر 5/1 ساعت است. شارژ مورد نیاز دارای قابلیت شارژ4C و رگولاسیون ولتاژ بیش از 1/0% را دارد.

روش پتانسیل- ثابت، بیشترین جریان ورودی که باتری میتواند جذب کند را بدون اتلاف انرژی در گازدهی فراهم می کند.

شارژ با جریان رو به کاهش (Taper Charge)

در این روش با اعمال تغییراتی در شارژ ولتاژ – ثابت اصلاح شده استفاده از سیستم کنترل ساده تر، هزینه وسائل شارژ را کاهش داده است.

این روش منجر به شروع عمل گازدهی در نقطه بحرانی شارژ مجدد شده و دمای سل افزایش می یابد. میزان گازدهی و افزایش دما به طراحی شارژ بستگی داشته و عمر باتری با افزایش دما و گاز دهی پیدا میکند.ولتاژ گاز دهی با افزایش دما، کاهش می يابد.

پایان شارژ اغلب با ولتاژ ثابت به جای جریان ثابت کنترل میشود. زمانیکه یک باتری با نیروی ضد محرکه بالا با این روش شارژ میگردد نرخ شارژ نهایی پائین بوده و باتری کاملاً شارژ نشده و قادر به نگهداری کامل شارژ خود نخواهد بود.

پس از گذشت زمان از کارکرد باتری که نیروی ضد محرکه آن کاهش می یابد، نرخ جریان شارژ بیشتر از نرخ نهایی نرمال گردیده و بنابراین باتری شارژ بیش از اندازه دریافت کرده و عمر باتری کاهش می یابد.

تکرار عمل شارژ و دشارژ باتری باعث کوتاهی عمرباتری به دلیل تولید گرما و خوردگی می گردد.

شارژ ملایم : (Trickle Charge)

شارژ ملایم (تدریجی) یک شارژ جریان ثابت ممتد با یک نرخ پائین حدود 100/Cاست که برای نگه داشتن باتری در وضعیت شارژکامل استفاده میگردد. شارژ ملایم برای جبران Self discharge باتری استفاده میگردد. این شارژ برای باتری های سربی مناسب است.کابردهای این شارژ در باتریهای SLI دیده میشود. زمانی که باتری از وسیله نقلیه یا منبع تنظیم شارژ خود جدا میگردد. همچنین در وسایل پرتابل و چراغ قوه ها

نیز از این روش استفاده میشود. این روش در مقادیر بسیار پائین نه تنها برای جبران تلفات داخلی باتری بلکه برای بازیابی دشارژهای کوچک متناوب نیز کاربرد دارد.

شارژ کمکی : (Boost Charge)
این روش جهت شارژباتریهای انبار شده در شرایطی که آمپرساعت باتری جهت استفاده کافی نباشد و همچنین برای جبران اثرات دشارژ خود به خودی انجام میگیرد که جریان بالایی را در مدت زمان کوتاهی به باتری اعمال میکند، در شارژهای سریع از این نوع شارژ استفاده میگردد.

در شارژهای با نرخ جریان بالا، کنترل دما بسیار مهم است و حدود آن برای الکترولیت 52ocاست.

در یک شارژ مداوم (Continuous charge) شارژ مقدار شارژ، از دست رفته در اثر دشارژ خود به خودی و بارهای دائمی را جبران مینماید این باتریها تحت یک شارژمداوم یا نگه دارنده قرار میگیرند.

باتریهایی که تحت شارژ نگه داری قرار میگیرند، باید پس از هر بار استفاده دوباره شارژ گردند و باتریهای تحت شارژ مداوم نیز بعد از قطع بار صادق است.

شارژ کامل چند باتری سری شده در باتریهای کوچک و استارتر امکان پذیر است. به شرطی که جریان در انتهای شارژ از مقدار مشخصی تجاوز نکند و باتریهای کاملاً شارژ شده از سایرباتریها جدا گردند. شارژ باتریهای سری شده اغلب به روش جریان – ثابت انجام میگیرد. زمان شارژ باید کاملاً کنترل شود و گرنه در صورت Over Charge به باتری آسیب میرسد.

روش شارژE (پتانسیل – ثابت) در جاهایی که باتری سیکل های متناوب دارد، استفاده نمیگردد. دشارژهای تکراری بدون آنکه سل به مقدار شارژ کامل خود رسیده باشد ظرفیت باتری را کاهش داده و ممکن است به سل ها آسیب برساند.

هنگام خارج کردن باتری از دستگاه شارژ ابتدا دستگاه را خاموش کرده و سپس کابل های متصل شده به باتری را جدا کنید.

دشارژ خود بخود

تعادل الکترود به صورت معمول در جهت دشارژ است زیرا حالت دشارژ از نظر ترمودینامیکی پایدارتر است. دشارژ خودبخود (کم شده ظرفیت) وقتی مقاومت داخلی موجود نباشد اتفاق می افتد. سرعت دشارژ تقریباً زیاد است ولی میتوان آنرا بصورت قابل توجهی با یکسان کردن ترکیبات کاهش داد.

دشارژ خودبخود صفحات منفی سرعت بیشتری دارد به خصوص در صفحاتی که از یونهای کاتالیزوری فلزی تشکیل شده اند. دشارژ خودبخود میتواند در باتریهای ذخیره ای در دماهای بین 5-15oc به کمترین مقدار برسد.

در صورتیکه باتری تحت دشارژ شدید، مثلاً حالت 25% شارژ قرار گیرد باتری به ظرفیت 30-35 آمپر ساعت نیاز دارد، که این ظرفیت را میتوان با جریان 5 آمپر و زمان 6 ساعت تأمین کرد.

مدت ماندگاری باتری در مراحل مختلف

عمرمفید : عموم انواع باتریهای سرب اسیدی وقتی برای یک زمان زیاد در شرایط دشارژ قرار می گيرند سولفات سرب بر روی صفحات منفی تشکیل میشود که به این حالت سولفاته میگویند که بطور مستقیم باعث اشکال در پذیرفتن شارژ و در سولفاته های پیشرفته، باعث کم شدن پذیرش شارژ میگردد.

جدول زیر عمر مفید برای زمانهای نرمال نگهداری در انبار بر حسب مقادیر مختلف دمای محیط را نشان میدهد.

Shelf life Temperature
12 months 0oc to 20oc
9 months 21oc to 30oc
6 months 31oc to 40oc
3 months 41oc to 50oc


توصیه میشود زمان استفاده در دماهای بالاتر، کم باشد (فقط چند روز) زیرا این امر باعث کاهش عمر مفید باتری میگردد. زمان نگهداری در انبار بایستی مطابق با دمای محیط انبار انتخاب شود. باتریها باید در محل خشک و خنک نگهداری شود.

موارد ذکر شده مربوط به شرایطی است که باتری بر روی خودرو نصب نشده باشد و در انبار نگهداری گردد.

اما در صورتیکه بر روی باتری عملیاتی انجام میشود جهت تعیین مدت ماندگاری بایستی کلیه عملیات انجام شده روی باتری و دستورالعمل انجام تست بر روی خودرو در شرایطی که باتری روی خودرو نصب گردیده است مشخص تا کلیه مراقبت ها و مدت ماندگاری باتری در همه مراحل مطابق با آن ارائه گردد.

پیشنهاد در نحوه نگهداری باتری بر روی خودروهای موجود در پارکینگ

عوامل مؤثر بر خرابی باتری
سطح الکترولیت باتری، مقدار سطح الکترولیت باتری حفاظت کننده مواد فعال روی صفحات باتری است که در صورتیکه کافی نباشد باعث تشکیل رسوبات سخت سولفاته شده و این رسوبات عامل مقاومی در مقابل واکنش های شیمیایی خواهند بود.

کاهش مقدار الکترولیت ممکن است باعث ترکیدن جعبه باتری گردد. عدم مراقبت کافی از باتری (مثلاً اضافه نکردن آب مقطر به باتری در زمانیکه سطح الکترولیت کاهش یافته است) یا اورشارژ شدن بیش از حد باتری عواملی هستند که باعث افزایش حرارت داخلی باتری شده و باعث تصاعد زیاد گاز در باتری میگردند.

مقدار بیش ازحد الکترولیت هم برای باتری مضر است. رقیق کردن بیش از حد الکترولیت باعث تخریب قطبهای باتری میگردد.

عدم شارژ مناسب (Under charging)
یک سیستم معیوب شارژ نمیتواند به طور کامل باتری را به مقدار مناسب شارژ نمايد. عدم شارژ کافی باتری منجر به تشکیل سولفات روی صفحات میگرددکه به تدریج سخت میشود و مانع شارژ معمولی باتری میگردد الکترولیت ضعیف (بیش از حد رقیق شده) زودتر یخ میزند و در نتیجه یک باتری که دارای شارژ مناسب نباشد توان لازم برای استارت خودرو را نخواهد داشت.
هنگامی که یک باتری در انبار است و یا زمانیکه باتری بر روی خودروی موجود در پارکینگ نصب است دشارژ در اثر وجود بارهای پارازیتی یا دشارژ خودبخودی در حالت عادی انجام میشود. بار پارازیتی بار الکتریکی ثابتی است که هنگامیکه باتری بر روی خودرو نصب میشود حتی اگرکلید جرقه زن نیز خاموش باشد به باتری اعمال میگردد، این بار پارازیتی ناشی از کلیه تجهیزات و مصرف کننده های الکتریکی خودرو از قبیل ساعت، سیستم دزدگیر و ... است.

قطع کردن کابل منفی باتری نصب شده بر روی خودرو بار پارازیتی را حذف خواهد کرد، اما تأثیری بر روی میزان دشارژ خودبخودی باتری نخواهد داشت.

اگر اتومبیل بصورت پارک شده برای مدت زمانی بیش از 2 هفته رها گردد جهت حفظ سطح شارژ باتری بایستی اولاً باتری بصورت دوره ای مطابق با موارد مطرح شده در سؤال 2 تست شود و ثانیاً تحت شارژ شناور

(Float Charge) قرار گیرد. (اعمال ولتاژ شارژ بین DC 13.2V-13.8V دردمای 26.7oc و حدود 0.5 آمپر برای غلبه بر بار پارازیتی و دشارژ خودبخودی طبیعی باتری)

جهت نگهداری باتری بر روی اتومبیل در حد امکان هفته ای یکبار استارت زده شود و اتومبیل به مدت 15 دقیقه بصورت سلو کار نماید. حتماً سیستم برقکشی اتومبیل چک گردیده و از سالم بودن آن اطمینان حاصل نمائید. اتصالات سر باتری کاملاً بازدید گردیده و عاری از هرگونه آلودگی و سولفاتگی باشد و بصورت محکم بسته شود.

دمای بیش از 90ocباتری را از بین میبرد.

تخلیه خودبخودی و لغزشهای کوتاه باعث ایجاد Drain (خروجی تدریجی جریان) میشود.

حداکثر زمان تحویل مشتری پس از تاریخ شارژ باتری

حداکثر زمان تحویل باتری و نصب بر روی اتومبیل بهتر است بیش از 2-1 هفته نباشد که به دلایل آن در سؤالات قبل اشاره شد.

مرجع تخصصی خودرو و تیونینگ | پارس تیونینگ


منبع